Swoboda zrzeszania w związki zawodowe |
| zawiązki zawodowe prawo pracy praca prawo lex firma pracownik związek zawodowy robota robotnik urząd urzędnik prawnik | |
|
Adv placement by cmsPlay.org Wolność związkowa korzystająca z ochrony międzynarodowej. W Polsce gwarantuje ją konstytucja jako jednemu z podstawowych praw człowieka i zasadzie prawa pracy. Pracownikom służy prawo tworzenia zrzeszeń związkowych bez konieczności uzyskania zezwolenia jakiejkolwiek organizacji państwowej czy pracodawcy, przyjęta w naszym prawie rejestracja związków zawodowych ma jedynie na celu stwierdzenie zgodności powstającej organizacji związkowej i jej statutu z ustawą o związkach zawodowych. Pracownicy mogą tworzyć związki zawodowe według swego wyboru - tzn, że decydują o tym, jakie związki zawodowe chcą utworzyć lub do jakich przystąpić, jaki będzie zakres działania związków zawodowych, jego struktura, cele, zadania - wszystko to prowadzi do pluralizmu związkowego. Prawo tworzenia związków zawodowych wspiera zakaz dyskryminacji antyzwiązkowej, zgodnie z którymi nikt nie może ponosić ujemnych następstw z powodu przynależności do związków zawodowych lub wykonywania w nich funkcji ( nie może to być warunkiem nawiązania stosunku pracy, awansowania i odwrotnie). Negatywna wolność związkowa. ( ustawowo chroniona ) gdyż przynależność do związków zawodowych jest dobrowolna, tzn. że dobrowolne jest wstąpienie i wystąpienie - pozostawania poza związkami zawodowymi nie może się łączyć z ujemną konsekwencją dla pracownika, dlatego też nie mogą dążyć do zagwarantowania jakiś przywilejów swym członkom. W sprawach indywidualnych związek zawodowy może reprezentować nie zrzeszonego pracownika tylko na jego wniosek.Samorządność i niezależność związków zawodowych Gwarancje prawne dla związków zawodowych Samorządność- oznacza, iż statut lub uchwały statutowe organizacji związkowych ustalają wszystkie elementy struktury i działania związków zawodowych, statut określa też cele i zadania związków zawodowych oraz sposoby i formy ich realizacji oraz źródła finansowania działalności związków. Związek zawodowy decyduje o przynależności do zrzeszeń związkowych i organizacji międzynarodowych. Niezależność - oznacza niezależność od państwa reprezentowanego przez organizacje administracyjne, pracodawców i inne organizacje ( - jest to przedłużenie samorządności ), których dotyczy zakaz ingerencji, co oczywiście nie wyklucza dobrowolnej współpracy związków zawodowych z innymi organizacjami. Niezależność związków zawodowych wspiera także nakaz jednakowego traktowania wszystkich związków zawodowych przez organizacje państwowe, ośrodki samorządowe i pracodawców. Granice i gwarancje wolności związków zawodowych Granicą - wolności związków zawodowych jest obowiązek przestrzegania prawa ( a też swego statutu ) ( z legalizmu ), jego naruszenie grozi odmową rejestracji, nałożeniem grzywny na działaczy związków zawodowych, zobowiązaniem związków do przestrzegania nowych wyborów do władz statutowych, a nawet skreślenia związku zawodowego z rejestru. Materialną gwarancją wolności związku zawodowego jest nałożenie na pracodawcę obowiązku udostępnienia zakładowej organizacji związkowej pomieszczeń i urządzeń technicznych ( telefon, faks ) niezbędnych do prowadzenia działalności - zakres tego obowiązku określają wspólnie strony w zawartej umowie. Tworzenie i rozwiązywanie związków zawodowych Związek zawodowy może zostać założony przez co najmniej 10 osób - uprawnionych do tworzenia związków zawodowych, które podejmują uchwałę o założeniu związku zawodowego, uchwalają jego statut i wybierają komitet założycielski ( 3 - 7 osób ). Statut powinien określać przedmiot i zakres działalności związku, strukturę organizacji, zasady członkostwa i źródła finansowania oraz osoby uprawnione do reprezentowania związków zawodowych na zewnątrz. Komitet założycielski w terminie 30 dni od dnia utworzenia związków zawodowych składa wniosek o rejestrację związku w sądzie wojewódzkim właściwym miejscowo ze względu na siedzibę związku, który przed rejestracją bada zgodność statutu z ustawą - nie może jednak zmieniać statutu, lecz jedynie odmówić rejestracji - przyczyną odmowy może też być brak dostatecznej ilości członków założycieli, o zmianie statutu związek musi zawiadomić sąd ( zmiana wchodzi w życie po 14 dniach od dnia zawiadomienia sądu). Z chwilą rejestracji związek zawodowy nabywa osobowość prawną. Dobrowolność tworzenia związków zawodowych oznacza także możliwość ich rozwiązania - ( 4 wypadki ) w następstwie podjęcia takiej uchwały sąd wykreśla związek zawodowy z rejestru, a także wtedy jeżeli liczba członków związku jest niższa niż 10 przez 3 m-ce oraz wtedy, gdy następuje likwidacja lub upadłość zakładu pracy, lub związek zawodowy dopuścił się naruszenia ustawy. Uprawnienia związków zawodowych - można podzielić je na dwie grupy: 1. Prawa związkowe - niezbędne dla ochrony interesów pracowniczych to prawa do prowadzenia rokowań zbiorowych i zawierania układów zbiorowych, prawo do prowadzenia sporu zbiorowego i do strajku, prawo do uzgadniania z pracodawcą niektórych aktów wewnątrzzakładowych regulaminu pracy, wynagrodzenia. 2. Uprawnienia w zakresie ochrony praw pracowniczych wspieranie indywiduanych praw pracowniczych ( np.do ochrony trwałości stosunku pracy ). Reprezentatywność związków zawodowych Związki zawodowe reprezentują wszystkich pracowników niezależnie od przynależności do związku, jeżeli jednak w zakładzie działa kilka związków zawodowych, reprezentują oni interesy swych członków , mogą one też zawierać porozumienia i uzgadniać stanowiska , czy nawet utworzyć wspólną reprezentację związkową. Jeżeli jednak kilka związków zawodowych nie może dojść do porozumienia ( np. co do regulaminu wynagradzania ) w terminie 30 dni - decyzję podejmuje pracodawca po rozpatrzeniu odrębnych stanowisk organizacji związkowych, a np. w przypadku regulaminu pracy - ustala sam pracodawca. Prawo działaczy związkowych Celem umożliwienia związkowi wykonywania swoich zadań i zachowania niezależności prawo przyznaje osobom pełniącym funkcje związkowe określone uprawnienia i ochronę przed zwolnieniem z pracy. Podstawowym uprawnieniem wynikającym z pełnienia funkcji związkowej jest prawo do zwolnienia od pracy zawodowej, na czas niezbędny do wykonania doraźnej czynności wynikającej z tej funkcji, jeżeli nie może być ona wykonana w czasie wolnym od pracy - z prawem do wynagrodzenia. Członkom zarządu związku zawodowego przysługuje, w ilości uzasadnionej od liczby członków związku w danym zakładzie, częściowe lub całkowite zwolnienie od pracy na okres kadencji bezpłatne lub z zachowaniem prawa do wynagrodzenia w zależności od wniosku zarządu. Ochrona trwałości stosunku pracy członka zarządu oraz komisji rewizyjnej zakładowej organizacji związkowej Ochrona ta służy w czasie trwania mandatu, oraz przez jeden rok po jego wygaśnięciu - tzn, że pracodawca nie może bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy lub też zmienić jednostronnie warunków płacy lub pracy na niekorzyść pracownika - jeżeli jednak dojdzie do zwolnień grupowych i jeżeli nie jest możliwe dalsze zatrudnienie na dotychczasowym stanowisku pracodawca może wypowiedzieć dotychczasowe warunki pracy i płacy, z tym, że jeżeli powoduje to obniżenie wynagrodzenia - przysługuje mu dodatek wyrównawczy do końca okresu ochronnego. W celu umożliwienia swobody tworzenia związków zawodowych z ochrony tej korzystają również członkowie komitetu założycielskiego przez okres 6 miesięcy od dnia utworzenia komitetu założycielskiego. Skutki naruszenia prawa związkowego 1. Utrudnienie utworzenia związków zawodowych lub prowadzenia działalności związkowej prowadzonej zgodnie z przepisami ustawy podlega karze grzywny ( do 5000 zł ) 2. Naruszenie praw i wolności związkowej może być podstawą wszczęcia sporu zbiorowego, a w konsekwencji także i strajku 3. Jeżeli zostały naruszone uprawnienia związkowe dotyczące indywidualnych praw pracownika, czy działacza związkowego, to w wielu przypadkach służy mu roszczenie sądowe ( np. w razie zwolnienia - roszczenie o przywrócenie do pracy lub odszkodowanie ) Naruszenie prawa przez związek zawodowy może pociągać odpowiedzialność działaczy lub całego związku - za działalność sprzeczną z ustawą osoba pełniąca funkcję podlega karze grzywny do 5000 zł, jeżeli taka prowadzi organizację związkową to sąd rejestrujący może : 1. zobowiązać go do dostosowania swej działalności do obowiązującego prawa 2. orzec grzywnę wobec poszczególnych członków organizacji związkowych ( do 1000 zł ) 3. wyznaczyć władzom związku zawodowego termin przeprowadzenia nowych wyborów pod rygorem zawieszenia działalności tego organu Jeżeli te środki okażą się bezskuteczne - sąd rejestrowy, na wniosek Ministra Sprawiedliwości orzeka o skreśleniu związku zawodowego z rejestru związkowego. Organizacje pracodawców Zadaniem organizacji jest ochrona praw i reprezentowanie interesów zrzeszonych wobec związku zawodowego pracowników organizacji państwowych i samorządowych. Związki pracodawców ( zwp ) są samorządne i niezależne w swej działalności statutowej od organizacji administracji państwowej, samorządu terytorialnego oraz innych organizacji Tworzenie organizacji pracodawców odbywa się na podobnych zasadach jak związków zawodowych Organizacje pracodawców mają prawo opiniowania założeń i projektów ustaw oraz aktów wykonawczych do tych ustaw w zakresie objętym zadaniami związków pracodawców, mogą one uczestniczyć w prowadzeniu rokowań zbiorowych, w zawieraniu układów zbiorowych pracy oraz innych porozumień w zakresie objętym ich zadaniami statutowymi a też reprezentować prawa i interesy pracodawców w sporach zbiorowych. Pojęcie i przedmiot sporu zbiorowego Należy odróżnić spór o prawa - dotyczy zastosowania lub wykładni obowiązujących przepisów, którego przyczyną jest zwykle nieprzestrzeganie przez pracodawcę prawa oraz spór o interesy - zmierzający do odmiennego kształtowania sytuacji i łączący się często z potrzebą zmiany prawa ( układu zbiorowego pracy ) Spór zbiorowy może dotyczyć warunków pracy, oraz lub świadczeń socjalnych a też praw i wolności związkowych pracowników, nie jest dopuszczalne prowadzenie sporu zbiorowego w celu poparcia indywidualnych żądań pracowników, jeżeli rozstrzygnięcie jest możliwe w postępowaniu przed kodeksem pracy. Strony sporu zbiorowego * Pracodawca czy też organizacje pracodawców * pracownicy, których prawa i interesy są reprezentowane przez związki zawodowe Jeżeli nie ma związków nie można prowadzić legalnego sporu zbiorowego tzw. zasada związkowej wyłączności sporu zbiorowego. Jeżeli w zakładzie działa kilka związków zawodowych mogą one utworzyć wspólną reprezentację związkową dla prowadzenia sporu zbiorowego, bądź prowadzić spór zbiorowy niezależnie. Ustawa o rozwiązywaniu sporów zbiorowych zmierza do ograniczenia udziału organizacji państwowych w rozstrzyganiu sporów zbiorowych - powoduje to ograniczenie przedmiotu sporu zbiorowego tzn. że nie dopuszczalny jest spór z organizacją władzy administracji państwowej czy samorządu terytorialnego o wydanie lub zmianę ustawy czy innego aktu - co należy do uprawnień związków zawodowych, nawet gdyby przedmiotem spornych aktów prawnych były warunki płac i pracy. Rozwiązanie sporu zbiorowego Procedurze zmierzającej do rozwiązania sporu zbiorowego przyświecają cele : * doprowadzenie stron do osiągnięcia porozumienia * ograniczenie akcji strajkowej Spór zbiorowy istnieje od dnia wystąpienia przez związki zawodowe do pracodawcy z żądaniami w sprawach objętych przedmiotem sporu - jeżeli pracodawca nie uwzględni ich w okresie 3 dni, ma obowiązek niezwłocznego podjęcia rokowań w celu rozwiązania sporu zbiorowego w drodze porozumienia. Etapy rozwiązywania sporu zbiorowego: 1. ) Rokowania - pracodawca ma obowiązek zawiadomić o powstaniu sporu zbiorowego właściwego inspektora pracy ( nie uczestniczy on w sporze zbiorowym ) Odmowa przez pracodawcę prowadzenia rokowań stanowi naruszenie prawa i może być podstawą ogłoszenia strajku, a także zagrożenia grzywną nałożoną na pracodawcę. Rokowania kończą się podpisaniem przez strony porozumienia, które oznacza zakończenie sporu zbiorowego i ma charakter źródła prawa o randze równej ( zbiorowy układ pracy ). W razie nie osiągnięcia porozumienia strony są obowiązane sporządzić protokół rozbieżności ze wskazówkami ich stanowisk - jest to niezbędne do przejścia w drugi etap. 2. Mediacje - jeżeli strona, która wszczęła spór podtrzymuje żądania, spór jest prowadzony przez strony z udziałem ustalonego wspólnie mediatora - osoby bezstronnej, jeżeli strony nie porozumieją się w ciągu 5 dni co do jego wyboru to na wniosek jednej ze stron mediatora wyznacza Minister Pracy i Polityki Socjalnej . Mediacja ma pomóc stronom w osiągnięciu porozumienia - jeżeli jednak do tego nie dojdzie i związek zawodowy chce kontynuować spór - strony ponownie sporządzą protokół rozbieżności - tym razem z udziałem mediatora Arbitraż - polega na tym, że związek zawodowy może poddać spór specjalnej organizacji, która nazywa się kolegium arbitrażu społecznego przy sądzie wojewódzkim ( spór zakładowy ) lub przy Sądzie Najwyższym ( jeżeli to spór wielozakładowy ). W skład kolegium wchodzi przewodniczący wyznaczony spośród sędziów przez prezesa sądu oraz 6 członków wyznaczonych po 3 przez każdą ze stron . Orzeczenie kolegium zapada większością głosów i jeżeli strony nie postanowią inaczej - wiąże strony. Przepisy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych służą ograniczaniu akcji strajkowej- dzień strajku nie może przypadać przed upływem 14 dni od dnia zgłoszenia sporu. W trakcie postępowania mediacyjnego można zorganizować jednorazowo i na czas nie dłuższy niż 2 godziny - strajk ostrzegawczy. |
| « poprzedni artykuł | następny artykuł » |
|---|
